شبکـــه‌ی تارعنکـــبوتـــی رنگــین به روایت ســـاســـان م. ک. عــــاصـــی


۱۳۸۹ اردیبهشت ۲۷, دوشنبه

واژه‌ها ـ 1

بسیاری از واژه‌ها و حروف برای من (هم؟) رنگ، طعم یا شکل دارند؛ کم‌تر پیش می‌آید هر سه با هم، با این‌حال جادوی چندان بعیدی هم نیست.
واژه‌ها معمولاً طعم یا بو یا رنگ‌شان را از دست نمی‌دهند. واژه‌هایی توی ذهن‌ام پیدا می‌کنم که از نوجوانی به بعد (از وقتی می‌توانم تقریباً با اطمینان "حال و هوا"ی واژه‌ها را به یاد بیاورم) رنگ یا طعم ثابتی داشته‌اند. طعم و رنگ و بوشان ناگزیر خوش یا ناخوش نیست. گاهی چند حرف با طعم‌ها و بوهای مختلف با هم ترکیب می‌شوند و حال و هواشان عوض می‌شود. گاهی واژه‌ای ترکیبی‌ست از خواص تمام حروف‌اش، گاهی خاصیت تازه‌ی خودش را پیدا می‌کند و گاهی حرف خاصی یک سر و گردن بالاتر از باقی حروف می‌ایستد توی واژه‌ای... همین حروف و واژه‌گان می‌نشینند توی جملات، پاراگراف‌ها، صفحات، فصل‌ها و کتاب‌ها... شاید این‌که کتاب به جشنی بزرگ می‌ماند از این هم باشد. البته از همین‌جا هم هست که می‌شود در حق زبان و کلمات‌ش بی‌وفایی کرد یا این‌که یک‌سره بی‌غش ستودشان.
*
مثلاً چطور می‌شود که اغلب از «واژه» استفاده می‌کنم و همیشه نمی‌نویسم لغت یا کلمه. برایم حتی ذره‌ای هم اهمیت ندارد که هر کدام ریشه در چه زبانی دارند. با این کلمات بزرگ شده‌ام و زبان من‌ و ما هستند برایم.
از «واژه» بیشتر استفاده می‌کنم به خاطر کشیدگی فتّان‌اش،‌ خوش قد و بالایی‌ش، به خاطر نرمایی که «ژ» دارد و روی زبان می‌غلتد و از انگشت می‌ریزد. «واژه» در نظرم توی طیف رنگ‌های قرمز نشسته و معمولاً با آبی یا سفید روشنی ترکیب شده. پرنور است و باوقار، اما سرحال و بازیگوش. عطر گس و ملسی دارد. «واژه» سرخوشانه می‌درخشد و لبخند می‌زند.
«لغت» اما قهوه‌ای سوخته است و سیاه‌اش زیاد. خیلی جدی و بی‌لبخند. نه اهل شوخی و نه بازی. متوسط‌القامه و رسمی‌پوش و حتی گاهی اخم‌کرده. من یکی هنوز راهی پیدا نکرده‌ام تا سرحال‌ش بیاورم. «لغت» را معمولاً نمی‌شود به هر متنی دعوت کرد. «لغت» هم‌نشین قهوه‌ی بی‌شیر و شکر سیاه است و ممکن است بابت کوچک‌ترین شوخی باقی لغات را سرزنش کند.
«کلمه» الآن، و معمولاً هروقت بخواهم به رنگ‌ش فکر کنم، در نظرم سفید و شیری و کرم است. خجالتی است یا شاید فقط در پی آرامش و گوشه‌گیر. زیاد با این کلمه آشنا نیستم... در واقع حتی نمی‌شود با اطمینان گفت همیشه گوشه‌گیر یا خجالتی است. «کلمه» هر جایی که «واژه» و «لغت» پا نگذارند با خیال راحت می‌آید و کار را راه می‌اندازد. «کلمه» بسیار ساده است، حتی خونسرد، مثل رنگ‌ش. در ذهن من نه طعم خاصی دارد و نه شکل خاصی، با این‌حال محترم است؛‌ شاید کمی به آب تازه و بی‌افزودنی می‌ماند بی‌طعمی و بی‌شکلی‌اش... شاید بتوانید، اگر بیش از حد بی‌انصاف یا بی‌ادب باشید، به «لغت» یا «واژه» بی‌احترامی کنید، اما با «کلمه» نمی‌شود هیچ برخورد ناشایستی داشت؛ راه ندارد. با «کلمه» خوش نمی‌گذرد، بد هم نمی‌گذرد، اما تمام این‌ها دلیل نمی‌شود که فکر کنید «کلمه» خنثاست. «کلمه» ناشناخته نیست، اما ناشناس است.
*
معمولاً با هم‌معنی پنداشتن واژه‌ها مشکل دارم. واژه‌ها نمی‌توانند "هم‌معنی" باشند. شباهت‌شان فریبنده است اما نباید تسلیم کرختی شد. هر واژه اشاره و جای خاص خودش را دارد. واژه‌ها شخصیت دارند. جمله یک مهمانی‌ست و نویسنده مهمان‌دار؛ وقتی یک مهمان ناهم‌گون با باقی جمع را به مهمانی‌یی خصوصی دعوت می‌کنیم هم به مهمان ظلم کرده‌ایم و هم به جمع.
زبان اما در نظرم شبیه سرزمینی وسیع است و پربار؛ مهمانی شخصی یا ملکی خصوصی نیست. برای همین‌هاست که درد می‌کشم وقتی واژه‌ای مهمان را از سرزمینی بیرون می‌کنند... آتش می‌گیرم وقتی اهل سرزمینی را به جرم تفاوت با معیارهایی از ناکجاآباد سربرآورده‌ی فرمایشی و تن ندادن به قالب‌ها بی‌نفس می‌کنند...
واژه‌ای در زبانی اگر زاده‌ی آن زمین هم نباشد مهمان آن سرزمین است که به جشنی بی‌کران و پرشاخه می‌ماند، میزبانان اصلی‌اش مهمانان قدیم و جدید (در واقع برای زنده و پویا ماندن و بودن راهی هم جز این ندارد). واژه‌ای ممکن است خود را فقط مناسب چند جمله و مهمانی خاص بداند و این چیزی از عزت‌ش پیش دیگر واژه‌ها کم نمی‌کند. از طرفی هیچ نمی‌دانیم واژه‌ای مهمان کجا ممکن است کاری بکند که صدها واژه‌ی بومی از کار وامانده‌اند.
مهم‌تر از تمام این‌ها، واژه‌ها جان دارند و جان جزو معدود چیزهای مقدس است.

16/2/1389

برچسب‌ها:



  Comments:  ارسال یک نظر
<< Home

[ خانه| پست الكترونيك ]

انتشار الکترونیکی نوشته‌های این وبلاگ همراه لینک، و چاپ آنها تنها با اجازه‌ی نویسنده (ساسان م. ک. عاصی) مجاز است

Home
E-mail
Feed

دیوارپَرده

راهــــــــــرو

گوگل ریـــدر

پیوندها

جستار
فرزان سجودی
حضور خلوت انس
نویسش نقطه الف در نقطه الف
N.EHT.1927. ART
یادداشت‌های شیوا مقانلو در کازابلانکا
نقره‌ی اثیر
...آمدم، نبودید
یادداشت‌ها و چیزهای دیگر
تنهایی پر هياهو
Sir Hermes Marana the Great
A Man Called Old Fashion
شوخی روزگار
آفتاب پرست
لولیتا
سرزمین رویاها
وضعیت بینابینیت
راز
زن‌نوشت
سپینود
موسیقی آب گرم
میرزا پیکوفسکی
امشاسپندان
قصه‌های عامه پسند
Osmosis
کتاب‌های عامه‌پسند
کتاب‌خونه
اگنس
ماهی_سیاه_کوچولو
دفترهای سپید بی‌گناهی
درباره نشانه
LIthium
لحظه
رگبار
گل‌تن
حقایق درباره‌ی نازلی دختر آیدین
خرمگس خاتون
آدمهای خوب شهر
روز برمی‌آید
U2
لولیان
نوشته‌های اتوبوسی
Agrandissement
پیاده رو
Déjà Vu
فلسفه در اتاق خواب
ذهن سیال
دختر بودن
خودخویش‌نامه
زن نارنجی
1807
همشهری کاوه
غربتستان
دالان دل
برج شادی
لحظه‌هایی از بودن
آنکس که نداند
خودکار بی‌رنگ
شور
تفتستان
علیرضا معتمدی
ترانه‌ای در تاریکی
!همين كه هست
دنیای هیچ‌آلودِ من
گلاره و نارنج طلا
عاقلانه
داستانک‌های چوبی
مشعشع‌ نامه
مینیمال‌ها و طرح‌های رضآ نآظم
نگین
٤دیواری
صدف فراهانی
Frozen words
گلناز والا
ايزدبانو
الهه مهر
بیلی و من
روزمره
بانوی اردیبهشت
فلُّ‌سَفَه
دید هفتم
پاپریک
از مهتابی به كوچه تاريک
حبسیات
روایتی دیگر
راوی حکایت باقی
سوراخ تو دیوار
دندانهای تيز
نامه های جامانده
یادداشت‌های یک معترض

شعـــــر

نامه‌هایی به خودم
یداله رؤیایی
همین‌طوری نوزدهم
پاگرد
اتاقي از آن خود
...می‌خوام خودم باشم
کوتاه نوشته های من
من واقعی
Photo Haiku
کو
یادم تو را فراموش

ســایت‌ها

تغییر برای برابری
هزارتو
جن و پری
زنستان
آکادمی فانتزی
هنوز
هفتان
رادیو زمانه
بلاگ‌نیوز
بلاگچین
کارگاه
دیباچه
مجله‌ی شعر در هنر نویسش
هستیا
دوات
کتاب قرن

مـوسـیـقی

گفتگوی هارمونیک
BANG Classical
آرشه
هنر و موسیقی
My Reticence
Classic Cat
هرمس
مرکز موسیقی بتهوون
آوای باربد

عکاســــی

Masters of Photography
FanoosPhoto
Nazif Topçuoğlu
کسوف
یکی دیگه
نگین فیروزی

گالـــــری‌ها

Artchive
ژازه طباطبائی
آرون جاسینسکی
نگین احتسابیان
آزاده طاهائی
مکرمه قنبری
Chera na ...?

هنرکـــــــده‌ها

موزه هنرهای معاصر
خانه‌ی هنرمندان ایران
بنیاد آفرینش‌های هنری نیاوران

آرشـــــیو

December 2004
January 2005
February 2005
March 2005
April 2005
May 2005
June 2005
July 2005
August 2005
September 2005
October 2005
November 2005
December 2005
January 2006
February 2006
March 2006
April 2006
May 2006
June 2006
July 2006
August 2006
September 2006
October 2006
November 2006
December 2006
January 2007
February 2007
March 2007
April 2007
May 2007
June 2007
July 2007
August 2007
September 2007
October 2007
November 2007
December 2007
January 2008
February 2008
May 2008
June 2008
July 2008
August 2008
September 2008
October 2008
November 2008
December 2008
January 2009
February 2009
March 2009
April 2009
May 2009
June 2009
July 2009
August 2009
September 2009
November 2009
January 2010
March 2010
April 2010
May 2010
June 2010
July 2010
August 2010
September 2010
October 2010
December 2010
February 2011
June 2011
May 2012
June 2012
July 2012
October 2012
November 2012
April 2013
June 2013
July 2013
September 2013
April 2014
May 2014
June 2014
October 2014
December 2014
January 2015
February 2015
April 2015
May 2015
May 2017
June 2017
September 2017

Counter